23/01/2026
- Μία μόνο δόση του εμβολίου κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) παρείχε προστασία συγκρίσιμη με το σημερινό καθιερωμένο σχήμα των δύο δόσεων.
Οι λοιμώξεις από τους HPV είναι πάρα πολύ συχνές σήμερα. Οι λοιμώξεις από HPV υψηλού κινδύνου (HR-HPV) μπορούν να οδηγήσουν σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ο οποίος σκοτώνει 250.000 γυναίκες παγκοσμίως κάθε χρόνο. Οι HR-HPV μπορούν επίσης να προκαλέσουν και άλλους καρκίνους στις γυναίκες (στον κόλπο και στο αιδοίο) αλλά και καρκίνους πρωκτού και στοματοφάρυγγα σε άνδρες και γυναίκες.
Ένα άλλο συχνό πρόβλημα που προκαλείται από τους HPV είναι τα κονδυλώματα στα γεννητικά όργανα και στον πρωκτό που προκαλούνται τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες. Aυτά προκαλούνται τόσον από τους HPV χαμηλού κινδύνου (LR-HPV) όσον και από τους HR-HPV.
Ο εμβολιασμός κατά των HPV θα μπορούσε να προλάβει την εμφάνιση των κονδυλωμάτων και πολλών από τους ανωτέρω καρκίνους. Ωστόσο, σε παγκόσμιο επίπεδο, η πρόσβαση στο εμβόλιο παραμένει περιορισμένη. Λιγότερο από το 30% των έφηβων κοριτσιών παγκοσμίως έχουν εμβολιαστεί. Το καθιερωμένο σχήμα εμβολιασμού για εφήβους περιλαμβάνει δύο δόσεις.
Νέα επιστημονικά δεδομένα όμως δείχνουν ότι μία μόνο δόση μπορεί να προσφέρει επαρκή προστασία. Ένα σχήμα μίας δόσης θα ήταν ευκολότερο να εφαρμοστεί (λόγοι οικονομικοί και λόγοι συμμόρφωσης των ασθενών) και από το 2022, συνιστάται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας έστω μια δόση, εάν οι δύο δόσεις είναι δύσκολο να χορηγηθούν.
Μια κλινική μελέτη που χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH), με επικεφαλής την Aimée Kreimer από το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου (NCI) και την Carolina Porras από τον Οργανισμό Βιοϊατρικών Ερευνών της Κόστα Ρίκα, συνέκρινε μία δόση εμβολίου HPV με δύο δόσεις. Η μελέτη περιέλαβε περισσότερα από 20.000 κορίτσια ηλικίας 12 έως 16 ετών που ζούν στην Κόστα Ρίκα. Η στρατολόγηση των συμμετεχουσών στην έρευνα έγινε μεταξύ Νοεμβρίου 2017 και Φεβρουαρίου 2020. Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης περισσότερες από 3.000 ανεμβολίαστες γυναίκες και κορίτσια για να εκτιμήσουν τη συχνότητα των λοιμώξεων από HPV στον ανεμβολίαστο πληθυσμό. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο New England Journal of Medicine στις 3 Δεκεμβρίου 2025.
Οι συμμετέχουσες κατανεμήθηκαν τυχαία ώστε να λάβουν μία δόση από δύο διαθέσιμα εμβόλια HPV, τα οποία χρησιμοποιούνται εδώ και 20 χρόνια. Το «διδύναμο» εμβόλιο Cervarix στόχευε δύο τύπους του ιού, τον HPV16 και τον HPV18, οι οποίοι ευθύνονται για περισσότερο από το 70% των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας παγκοσμίως. Το «εννεαδύναμο» εμβόλιο Gardasil-9 στόχευε αυτούς τους δύο τύπους συν πέντε ακόμη που προκαλούν καρκίνο και δύο που προκαλούν συχνά τα γεννητικά κονδυλώματα. Έξι μήνες μετά την πρώτη δόση, οι μισές συμμετέχουσες έλαβαν δεύτερη δόση του ίδιου εμβολίου. Οι υπόλοιπες έλαβαν ως ομάδα ελέγχου εμβόλιο κατά του τετάνου, της διφθερίτιδας και του κοκκύτη. Τα κορίτσια ηλικίας 15 ετών και άνω ελέγχονταν για νέες λοιμώξεις από HPV κάθε έξι μήνες επί πέντε χρόνια.
Και για τα δύο εμβόλια, μία μόνο δόση παρείχε προστασία έναντι επίμονων λοιμώξεων του τραχήλου της μήτρας από HPV. Η προστασία αυτή δεν ήταν στατιστικά κατώτερη από εκείνη που παρείχαν οι δύο δόσεις. Οι επίμονες λοιμώξεις ορίστηκαν ως εκείνες που διαρκούσαν τουλάχιστον έξι μήνες ή εμφανίζονταν σε δύο διαδοχικές επισκέψεις παρακολούθησης. Συγκρίνοντας τα ποσοστά λοίμωξης μεταξύ της ομάδας της μελέτης και της ομάδας της έρευνας στον γενικό πληθυσμό, οι ερευνητές εκτίμησαν την αποτελεσματικότητα κάθε συνδυασμού εμβολίου και δόσης. Σε όλες τις περιπτώσεις, τα εμβόλια ήταν τουλάχιστον 97% αποτελεσματικά στην πρόληψη επίμονων λοιμώξεων από HPV16 και HPV18. Το εννεαδύναμο εμβόλιο κάλυπτε για λοιμώξεις τόσο από τους ανωτέρω δύο HPV όσο και για τους υπόλοιπους επτά.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι με βάση τα ανωτέρω ευρήματα μία μόνο δόση οποιουδήποτε από τα δύο εμβόλια HPV προσφέρει επαρκή προστασία έναντι της λοίμωξης από HPV και των επακόλουθων καρκίνων του τραχήλου της μήτρας, εξίσου αποτελεσματικά με δύο δόσεις. Απλώς το εννεαδύναμο καλύπτει για περισσότερες λοιμώξεις και καρκίνους σε σχέση με το διδύναμο.
